Proje tanımı
Kot değerleri hangi düşey datumda verilirse sonuçlar da o datumda çıkar. Kritik kotlar hidrograf ötelemesini değil, emniyet değerlendirmesini belirler.
Hidroklimatik rejim
Rejim seçimi öteleme denklemini değiştirmez; yalnızca sentetik hidrograf üretiminin şeklini (yükselme/alçalma dengesi, taban akım oranı) belirler.
Sentetik hidrograf yalnızca gerçek veri yokken tatbikat/eğitim amaçlıdır; pik ve hacim değerlerini siz verirsiniz, program iklim projeksiyonu uydurmaz.
Mansap eşik debileri
Çıkan hidrografın bu eşiklerin üzerinde kaldığı süre hesaplanır.
Veri girişi
Tablolara satırları elle yazabilir, Excel’den kopyalayıp yapıştırabilirsiniz. Sütun ayırıcı olarak boşluk, virgül, noktalı virgül veya sekme kullanılabilir.
Giren hidrograf — zaman (saat), debi (m³/s)
Kot–hacim — kot (m), hacim (m³)
Deşarj ilişkisi
Dolusavak (serbest savaklanma)
Dip savak / orifis
Kural tabanlı işletmede kapak açıklığı su kotunun fonksiyonudur ve mansap kısıtı belirli bir kota kadar geçerlidir. Bu sayede deşarj ilişkisi tek değerli kalır ve aynı havuz ötelemesi çözücüsü kullanılabilir.
Kapak açıklığı kuralı — kot (m), açıklık (0–1)
Ara kotlarda açıklık doğrusal enterpolasyonla bulunur; kural dip savak/orifis açıklığına uygulanır, dolusavak serbest kalır.
Mansap kısıtı
Veri kalite kontrolü
Öteleme başlamadan önce hidrograf ve rezervuar eğrileri denetlenir. Kırmızı bulgular hesabı durdurur, sarı bulgular sonucu etkileyebilir.
Hidrograf
Rezervuar
Öteleme sonuçları
Hidrograf karşılaştırması
Rezervuar su kotu
Freeboard
Depolama kullanımı
Kütle dengesi
Giren hacim − çıkan hacim − depolama değişimi. Bağıl hata %0.5 üzerindeyse zaman adımını küçültün ya da eğri çözünürlüğünü artırın.
Zaman serisi tablosu
Hidrograf biçimlendirme ve “ne olur?” denemesi
Kaydırıcılar temel hidrografı dönüştürür ve öteleme anında yeniden çalışır. Hacim çarpanı, piki koruyarak biçim üssünü çözmek suretiyle uygulanır; istenen hacme ulaşılamazsa uyarı verilir.
Senaryo karşılaştırması
Bir satıra dokunduğunuzda o senaryonun hidrografı aşağıdaki grafikte öne çıkar.
Emniyet zarfı — iki boyutlu stres testi
Pik debi çarpanı ile başlangıç su kotu birlikte taranır; her hücre o ikili için kalan freeboard’u gösterir. Siyah çizgi, girdiğiniz freeboard ölçütünün sağlandığı sınırdır.
Duyarlılık
Her parametre tek başına ±%X (kot için ±Δm) değiştirilir, maksimum su kotundaki değişim ölçülür.
Monte Carlo
Belirsiz parametreler örneklenerek öteleme defalarca tekrarlanır; maksimum su kotunun olasılık dağılımı ve kritik kotun aşılma olasılığı elde edilir.
Mühendislik raporu
Rapor yalnızca bu oturumda hesaplanan değerleri içerir; varsayımlar ayrı bölümde listelenir.
Rapor henüz oluşturulmadı.
Yöntem
Havuz ötelemesi, süreklilik denkleminin depolama–deşarj ilişkisiyle birlikte çözülmesidir. Su yüzeyinin yatay olduğu (level-pool) kabul edilir; bu kabul, rezervuar boyunca hız başının ihmal edilebildiği durumlarda geçerlidir.
Bir zaman adımı için yamuk kuralıyla ayrıklaştırılır:
Bilinmeyenler denklemin bir tarafında toplanır:
Sağ taraf tümüyle bilinir. Kot–hacim ve kot–debi eğrilerinden kurulan depolama-gösterge fonksiyonu 2S/Δt + O, kot arttıkça tekdüze arttığı için tersi tek değerlidir: sağ taraf bu eğride aranır, O₂ okunur, ardından S₂ = (sağ taraf − O₂)·Δt/2 ile hacim ve kot bulunur.
Çıkarılan büyüklükler
Yapı hidroliği
Sınırlar
- Su yüzeyi yatay kabul edilir; uzun ve dar haznelerde dinamik öteleme gerekebilir.
- Sızma, buharlaşma ve yan katkılar hesaba katılmaz; gerekirse giren hidrografa gömülmelidir.
- Kapak manevrası zamana bağlı değil, sabit açıklık olarak modellenir.
- Sonuçlar girdi eğrilerinin doğruluğuyla sınırlıdır; batimetri eskimişse depolama olduğundan büyük çıkar.
Mansap etkisi — kontrol noktasına öteleme
Bırakılan hidrograf Muskingum yöntemiyle mansaptaki kontrol noktasına ötelenir ve barajın hiç olmadığı durumla karşılaştırılır. Zaman adımı kararlılık koşulunu bozarsa hesap otomatik olarak alt adımlara bölünür.
Kaskad — yukarı ve aşağı rezervuar
Yukarıdaki rezervuarın bırakması bir nehir kolundan ötelenir, yan dere katkısıyla birleşir ve aşağıdaki rezervuara girer. Karşılaştırma, yukarı rezervuarın aşağıdaki baraja sağladığı faydayı gösterir.